trio blog >> Tasarımcılar Küresel Isınmaya Karşı

Küresel Isınma, medeniyetimizin bu gezegenin başına açtığı en büyük bela. Hergün hepimiz kullandığımız, ürettiğimiz ve tükettiğimiz ürünler ile bu sorunu daha da büyütüyoruz. Ne yazık ki çoğunluk Küresel Isınma’dan haberdar değil. Haberdar olanlar da bireylerin önlem alamayacağını bunu ancak hükümetlerin önleyebileceğine inanıyor. Fakat hepimiz birer tüketici olarak Küresel Isınma’yı önleme konusunda bireysel katkılarda bulunabiliriz.

Biz tasarımcılar olarak nasıl bir katkıda bulanabileceğimizi düşünürken, Vancouver’da smashLAB tasarım stüdyosunun bu konuda çoktan adım attığını gördük.

Tasarım Değişim Yaratabilir: Design Can Change Tasarımcıların Küresel Isınmayı önleme konusunda bilinçlendirmeyi ve bir araya getirmeyi amaçlıyor. Tasarımcılar olarak yaptığımız projeler ile farkındalık yaratabilir, daha çok insanın bilinçlenmesine yardımcı olabiliriz.
Etki yaratmaya güzel bir örnek sevgili Tunç Kılınç, Fikir Atölyesi blogunda yazdığı aslında konu ile ilgisi olmayan bir yazı zincirleme bir reaksiyon yarattı. Bir grup çevre gönüllüsü “Bir Kişiyi Daha Uyarabilmek İçin Bin Mil Daha” yol kat etmeye karar verdi. Global Warning adındaki grup küresel ısınmayı, küresel olarak uyarmak amacı 3 yıl boyunca tüm dünyayı dolaşacak.
Tasarımcılar olarak dünyayı dolaşmamıza gerek yok; işimizi yapmaya devam ederek bir çok insana ulaşabilir, projelerimizde sürdürülebilir tasarımlar gerçekleştirebiliriz.

Bu katkıyı dünyayı dolaşarak yapmak istiyorsanız Global Warning ekibi henüz yola çıkmamış.

Tasarımcılar ve sanatçılar için iş hayatı oldukça zorlu ve engebeli bir yol. Mark W. Lewis kaleme aldığı Tecrübesiz Tasarımcılara en çok söylenen 10 Yalan yazısında, ticaret hayatında devamlı karşılaştığımız yalanların detaylı bir listesini hazırlamış. Benzer yalanları defalarca duyduğumuzu görünce, yeni mezun tasarımcıların bizim zor yoldan edindiğimiz deneyimleri yaşamak zorunda kalmamaları için paylaşmak istedik ve Türkçeye çevirdik.

Tecrübesiz Artist ve Tasarımcılara En Çok Söylenen 10 Yalan

1 “Bu seferkini ucuza (veya bedava) yap, bir sonrakin de telafi ederiz.”
Saygıdeğer hiçbir firma veya işadamı daha sonra telafi edileceği umuduyla emeğini ve zamanını bedavaya vermez. Bir tesisatçıya “Hadi gel. Lavaboyu bedavaya ver. Yerine monte et. Bir daha lavaboya ihtiyacımız olduğunda bu seferkini telafi ederiz.” dediğinizi hayal edebiliyor musunuz? Size kahkahalarla güler. Büyük ihtimalle önemli bir iş olduğunda tekrar sizi aramazlar.

2 “Son ürünü görene kadar bir kuruş bile ödemeyiz.”
Bu müşterinin size avans almaktan vazgeçmeniz için yem atmasıdır. Neredeyse tüm iş kolları depozit veya avans gerektirir. Müşterinizle yürüyen bir iş ilişkisi oluşturduğunuzda farklı bir anlaşma yapabilirsiniz. Ama yeni bir müşteri, tanışmanın hemen ardından, ilk eskizlerinizi ücretini ödemeden istememeli.

3 “Bu işi bizim için yap, piyasada tanınırsın. İşler oluk gibi akar.”
Balon. Bir tesisatçıya “Bu lavaboyu tak arkadaşım. Ardından bir sürü iş alacaksın” deyin. Tesisatçının cevabı “Yani işi iyi bir şekilde yapsam bile, fark edilmek için bedavaya mı yapmam gerekiyor? O zaman kayda değer olmaz ki.” olur. Ayrıca işi yaptıran kişi, herkese normalde işin (x) liraya mal olduğunu ama kendisi gibi parlak iş adamının bedavaya yaptırdığını böbürlenerek anlatacaktır. Eğer arayan olursa, onlarda aynı bedeli veya daha iyisini bekleyeceklerdir.

4 Eskiz ya da konseptlere bakarken “Seninle çalışıp çalışmamaya henüz karar vermedik. Ama sunumu burada bırak ben ortağımla/yatırımcımla/karımla/patronumla görüşeyim.”
Sunumunuzu teslim ettikten 15 dakika sonra bunu söyleyen kişinin vermiş olduğunuz konsept ile diğer tasarımcıları telefonla arayarak fiyat teklifi isteyeceğinden emin olabilirsiniz. Geri aradığınızda fiyatlarınızın çok yüksek olduğu ve “Ali Uçurur Tasarım  Tanıtım” firmasının işi aldığını öğrenirsiniz. Onlar neden daha ucuz olmasınlar ki? Siz saatler harcanmış tasarım ve danışmanlık emeğinizi bedavaya verdiniz.
Anlaşmaya varana kadar, YARATICI HİÇBİR ÇALIŞMAYI MÜŞTERİNİN OFİSİNDE BIRAKMAYIN.

5 “İş İPTAL OLMADI, sadece ertelendi. Hesabı açık bırakın bir iki ay sonra devam ederiz.”
Hıııım. Büyük ihtimalle etmez. İş duraksıyorsa muhtemelen ölüdür. O zamana kadar yapılmış işin ücretini almamak da büyük bir hata olur. İki ay sonra aradığınızda bambaşka biri o iş için atanmış olabilir ve tahmin edin bu yeni adam sizin adınızı hiç duymamış bile olabilir.

6 “Sözleşme mi? Biz arkadaş değil miyiz? Aramızda saçma bir sözleşmenin lafı mı olur?”
Tabi ki arkadaşız. Ta ki bir şeyler yanlış gidene ya da yanlış anlaşılana kadar, sonra sen takım elbiseli pislik, ben de aptal tasarımcı olurum. O zaman da sözleşmenin şart olduğunu anlarsınız. Tabi yaptığınız iş için para ödenmesini beklemiyorsanız orası başka. Saygıdeğer her iş sahibi işi kâğıda döker. Siz de yapmalısınız.

7 “Faturayı iş üretildikten/basıldıktan/uygulandıktan sonra kesip gönder.”
Eğer uygulamasını siz yapmıyorsanız faturayı göndermek için neden alakasız bir tarihi bekleyesiniz ki? İşinizin arkasında duruyorsunuz değil mi? Dürüst iş yapıyorsunuz değil mi? Neden siz ilgilendirmeyen bir teslim tarihini de bekleyesiniz ki? Tasarımınızı teslim ettiyseniz ve tasarım kabul edildiyse FATURASINI KESİN. Belki bu sadece başka bir bekletme taktiğidir. Eğer müşteri tasarımınız üretilene/basılana/uygulanana kadar bekletiyorsa daha sonra ortaya çıkabilecek sözleşme dışı değişiklikleri size ücretsiz yaptırabilmek için paranızı ödemiyor olabilir.

8 “Senden önceki x liraya yaptı”
Bu tamamıyla sizinle alakasız bir söylem. Eğer bir önceki o kadar iyi iş çıkarsaydı şu anda onunla konuşuyor olurlardı değil mi? Bir öncekinin ne kadar ücret aldığı sizin için hiçbir anlam ifade etmemeli. Çok düşük ücret talep edenler, bu iş alanından yakın zamanda çıkar (iflas eder veya iş değiştirmek zorunda kalır) ve bir başkası iş için tutulur. Dürüst bir fiyat belirleyin ve kararlı olun.

9 “Bizim bütçemiz x lira” diyen firmalar
İnanılmaz! Bir adam araba almak istediğine karar veriyor ve daha araştırma yapmadan veya sağa sola sormadan ihtiyacı için gerekli olan arabanın fiyatının ne kadar olduğunu biliyor. Büyük ihtimalle hayır. Belli bir büyüklükteki iş, belli bir miktarda ücrete denk gelir. Eğer onların daha az paraları varsa, siz de daha az çalışma karşılığında işi alabilirsiniz. Fakat daha az para alacağınız için daha az çalışacağınızı anladıklarından emin olun. Daha az alternatif sunun, basitleştirin, işin farklı kısımları için farklı firmalarla çalışmalarını önerin.

10 “Finansal problemler yaşıyoruz. Bize bu işi yap. Biz para kazanalım sana paranı ödeyelim.”
Elbette. Yalnız para kazandıkları zaman ödeme yapılacaklar listesinde en aşağılarda olacağınızı bilin. Eğer bir firma başlarının belada olduğunu kabul ediyorsa, emin olun itiraf ettiklerinden daha da kötü durumdadırlar. Öyle olsa bile siz banka değilsiniz. Ayrıca onların muhasebesini kontrol edemezsiniz. Eğer bir firma bankadan ya da kredi firmalarından para alamayacak duruma geldi ise, neden onlara siz kredi veresiniz ki? Tasarımınızı teslim ettikten sonra elinizde hiçbir kozunuz kalmaz. İyi niyetlerle hareket etmek isteseniz bile bu sizin için kayıp bir iş olacaktır. Ama yine de riske girecekseniz, beklediğiniz için ek ücret talep etmelisiniz. Bankalar faiz alıyor, siz de almalısınız. Büyük ihtimalle size bu şekilde bir öneri gelmesinin sebebi de sizin ücretinizi vermek için bankadan kredi çekip faiz ödemeyi istememeleridir.

Bu liste ile sizi paranoyak yapmak ya da deli etmeyi amaçlamıyor. Sadece bazı fantezilere gerçeklik şırınga etmeye çalışıyor.
İş hayatında sizin gibi olmayan insanlarla uğraşmak zorundasınız. Kendilerine ait çıkarları ve sizden farklı davranış biçimleri var. Her türden çalışma/iş/para durumu için istekler, problemler, sorunlar ve tartışmalar olacaktır. Bir çok defa iyi niyetlerle hareket eden profesyonelin g.t gibi ortada kaldığını gördüm.

Bütün bunlarla uğraşırken nasıl yaratıcı işler ortaya çıkarabilirsiniz?
Güzel soru. İşte bu yüzden eğitim önemli. Eğitiminiz sırasında tasarımla kendi seviyesinde başa çıkmanız gerekirken ve tasarımı çevreleyen saçmalıklarla da ayrı ayrı ilgilenmek durumunda kalırsınız. Eğer sizi zorlayan öğretmenleriniz varsa, yapacağınız çalışmaya para ödeyeceğini söyleyen bir iş adamı ile karşılaşana kadar bekleyin. O zaman ?talepkar?ın anlamını öğrenirsiniz. Daha sonra sizi zorlayan ve yaptığınız işten zevk almanızı sağlayacak nasırlara yol açan öğretmenlerinize teşekkür edeceksiniz.

Sonuçta iyi bir tasarımcı olmak, ticari çalışmanın sadece %25′lik bölümüdür. Eğer sizin ilgilendiğiniz kısım bu ise kendinize bir iyilik yapın: Profesyonel pisliklerden birine dönüşmeyin.

Sizinde yaşadığınız tecrübeleri duymak isteriz. Eğer eklemek istediğiniz yalanlar varsa yorum yazarak paylaşabilirsiniz.

Çeviride gözden kaçan bir hata bulursanız lütfen email atın.

Mark W. Lewis’e ait olan yazının İngilizce orjinalini Jeremy Sutton‘nun Painter Creativity sitesinde bulabilirsiniz: Top 10 Lies told to Naive Artists and Designers.

Not: Jeremy Sutton Corel Painter programı ile dijital boyama konusunda kurslar ve workshoplar düzenliyor. Türkiye de bu konuda konuşma yapmak isterse ilgi olup olmayacağını merak ediyor. Eğer ilginizi çekiyorsa Jeremy mail atabilirsiniz.

Trio’da Tasarım Ofisi stajı yapmak isteyen tasarımcı adaylarından gelen soruları aşağıda Sıkça Sorulan Sorular bölümünde yanıtlamaya çalıştık. Burada cevabını bulamadığınız sorularınız varsa bir de Sormak İstenip de Sorulamayan Sorulara bakın. Hala sorunuz varsa staj@triotasarim.com adresine yollayın.

Trio “Tasarım Ofisi Stajı” Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

-Yaz stajını Trio’da yapmak istiyorum. Ne yapmam lazım?
-Mail gönderin. staj@triotasarim.com adresine kendinizi tanıtan, iletişim bilgilerinizi içeren, neden Trio Tasarım’da staj yapmak istediğinizi belirten bir mail yazın.Mailinize özgeçmişinizi ve portfolyonuzu eklemeyi unutmayın.

-Daha portfolyomu hazırlamadım. Ne yapmam lazım?
-Ne türden işler yaptığınızı öğrenmek bir tasarımcı adayını tanımanın en iyi yolu. Bu yüzden portfolyonuz yoksa daha önce yaptığınız projelerden örnekler gönderebilirsiniz.

-Mail attım cevap gelmedi. Mailimi almadınız mı?
-Şimdiye kadar mail yollayanlara maillerini aldığımıza dair bilgilendirdik. Eğer henüz mail almadıysan, demek ki biz de seninkini almamışızdır. Eğer 6 MB dan daha büyük ekli bir dosya gönderdiysen sorun çıkmış olabilir. Her ihtimale karşı ilk önce gönderdiğin adresi kontrol etmeni ve hiçbir ek olmadan bir mail atmanı, sonrada ne eklemek istiyorsan ekleyip tekrar göndermeni öneririz.

-Staj başvurusu için ne türden belgeler göndermem gerekiyor?
-Başvuru için herhangi bir belge göndermek gerekmiyor. Sadece sizi tanıyabilmemiz için yukarıda saydıklarımız yeterli.

-Firmanız hangi dönemlerde stajyer alıyor?
-Üniversiteler yaz tatiline girdikten sonra Haziran-Temmuz arasında 30 gün ve Temmuz-Ağustos arasında 30 günlük süreçlerde stajyer kabul ediyoruz.

-Benim daha uzun sureli staj yapmam gerekiyor. Daha uzun staj yapabilir miyim?
-Biz de uzun süreli stajları tercih ediyoruz. Fakat bu herkese uygun olmadığı için yaz aylarını 30 günlük süreçlere böldük. Trio olarak Cumartesi günleri de çalıştığımız için bu 30 gün içerisinde en az 26 iş günü staj yapmış oluyorsunuz.

-Her yaz kaç stajyer kabul ediyorsunuz?
-Aslında her yıl değişiyor. Bazen öyle iyi tasarımcı adayları geliyor ki, planladığımızın iki katı kadar alıyoruz, bazen de daha azını. Stajyerlerimizin bizi, bizimde onları tanıyabilmek için en az 1 aylık staj süresi gerektiğini düşünüyoruz. Aynı anda iki stajyerimiz olduğu zaman ortaya çıkan sinerji bizi memnun ediyor. Fakat bazen iş yoğunluğundan dolayı aynı anda sadece bir kişiye dikkatimizi vermek herkes için daha verimli olabiliyor.

-Bu yıl kaç stajyer kabul edeceksiniz?
-Bu yıl ki iş yoğunluğumuzdan dolayı sadece 2 stajyer kabul edebileceğiz. Bu demek oluyor ki sadece bize başvurmakla kalmayın, başka firmaları da değerlendirin.

-Ne zaman yanıt verirsiniz?
-Nisan ayının son haftası bu yaz ki stajyerlerimizi belirlemiş olacağız.

-Stajyerlerinizi nasıl seçiyorsunuz?
-İlk önce özgeçmişleri inceliyoruz. Sonra portfolyalara ya da iş örneklerine bakıyoruz. Eğer mümkünse karşılıklı görüşüyoruz.

Biliyoruz kafanızın içinde dönüp dolaşan bir sürü soru var. Bazıları bazen bizim kulağımıza çalınıyor ya da ancak karşılıklı görüştüğümüzde dile getiriyorsunuz. Onları da burada cevaplamaya çalıştık.

Sorulmak İstenip de Sorulamayan Sorular

-Size göndereceğim maile ne yazmak gerekir?
-Ne yazmanız gerektiğini bizim söylememiz doğru olmaz. Ama “zorunlu tasarım ofisi stajı yapmam gerekiyor” gibi istemediğiniz bir şey yapmak durumunda kalmışsınız izlenimi yaratan bir cümle kurmayın. Size çabuk ulaşmamız için mailinize telefon bilgilerinizi ekleyebilirsiniz.

-Ne türden projeleri örnek olarak göndermek daha mantıklı?
-Eeeee. En sevdiğinizi ya da sizin yeteneklerinizi en iyi yansıtanları.

-Staj esnasında yaptğımız projeleri İstanbul Design Week’de stand açıp sergiliyormuşsunuz diye duydum. Doğru mu?
- Hayır. Yanlış duymuşsun. Geçen seneki stajyerlerimiz den Gamze Ekin ve İpek Özmen büyük bir özveri ile bu işi kendileri yaptılar.
ODTU ve ITU’lü iki öğrencinin beraber nasıl bir proje ortaya çıkaracağını göstermek istediler. Bizim desteğimizle ilk önce tasarımlarının prototiplerini ürettirdiler. Fuar organizatörü ile anlaşıp kendilerine stand alanında yer ayarladılar. Standlarının üretimi ve baskı işleri için bulduğumuz sponsorlar ile çalıştılar. Büyük bir takdir toplayarak, sadece iki öğrencinin altından kalkamayacağı düşünülen bir işin üstesinden ustalıkla geldiler. Kendileri ile gurur duyduk. Aferim onlara.

-Staj başvurusunda bulunanların isimlerini Google da araştırıyor musunuz?
-Hayır.
Gerçi hiç fena fikir değil. Çok ilginç şeylere rastlayacağımıza eminim. Ama kimseyi internette yaptığı ilginçliklere bakıp başvurularını değerlendirmeyi düşünmüyoruz.

-Devamlı parti veriyormuşsunuz diyorlar. Bende gelebilir miyim?
-Hayır. Devamlı parti vermiyoruz.
Her yıl sadece 2 parti veriyoruz geleneksel “Yeni Yıl” ve “Yaza Merhaba” partileri. Davet etmek istediğimiz kişilere davetiyemiz zaten ulaşıyor.

-Stajyerleriniz ile beraber bara gidip içiyormuşsunuz…?
-Yok daha neler.
Nereden çıkıyor bu söylentiler merak ediyoruz. Yakında bazı Trio çalışanlarının stajyerlerle beraber sahnelerde karoke şarkılar söylediği, hatta kendilerini maymun ettiklerini de duyarsak şaşırmayacağız.

-Stajyerleriniz öğle yemeklerinden sorumlu oluyorlar diye duydum. Doğru mu?
-Evet.
Bizim ofiste öğle yemeğinde ne yeneceği hep büyük bir sorudur. Bu yüzden aramıza en sonra katılan kişiyi kurban olarak seçeriz. Stajyerlerimiz de bundan paylarını düşeni alıyorlar. Geldikleri ilk haftanın yemek menüsünü stajyerlerimiz belirliyor. Tabi çok sevdiğimiz aşçımız Gül’ün yapabileceği, bizim de yiyebileceğimiz şeyleri göz önüne alarak.

-Ama ben stajyerlerinize yemek yaptırıyormuşsunuz diye duydum. Ben de yapmak zorunda mıyım?
-Evet.
Bu da bizim geleneklerimizden biri. Stajyerlerimizin tüm ay boyunca tasarım alanındaki becerilerini gördükten sonra, Trio’da bulundukları son gün mutfaktaki becerilerini bir tatlı yaparak göstermelerini istiyoruz.

-Yemek yapmasını bilmeyenler ne olacak. Sonrasında bir zehirlenme söz konusu olmasın? Ben sipariş etsem ya da evde yapıp getirsem?
-Olmaz.
Bunu sizin yapmanızı bekliyoruz. Merak etmeyin aşçımız Gül size yol gösterip, yardımcı oluyor.

-Yemekleriniz süpermiş diye duydum, sırf bu yüzden staj yapanlar varmış hatta, doğru mu?
-Öyle büyük umutlar beslemeyin. En son bu umutla gelen stajyerimiz Gül’ün tatilde olması yüzünden fena şekilde hüsrana uğradı. Hem herkesin damak tadı aynı değildir.

-Sadece güzel kızları stajyer olarak kabul ediyormuşsunuz. Doğru mu?
-Ha ha ha. Hayır. Yakışıklı erkekleri de kabul ediyoruz.

-Niye çirkinlere karşı bir gareziniz mi var?
-Stajyerlerimizi nasıl göründüklerine göre belirlemiyoruz. Ama bir önceki soruyu olumsuz yanıtlayıp eski stajyerimize çirkin dememizi beklemiyordunuz herhalde.

-Staj esnasında fotokopi ve faks çekiyor muyuz?
-Evet.
Stajın ilk günü stajyerlerimize faks göndermenin ve fotokopi çekmenin inceliklerini uygulamalı olarak öğretiyoruz. Fakat genelde hep bunu yapmayı unutuyoruz. Temel ofis aletlerinin nasıl çalıştığını öğrenmeden stajı bitirmeniz yazık olur. Biz unutursak siz hatırlatın.

-Stajyerlerinizi görüşmeye çağırıp özgeçmişlerini en küçük detayına kadar eleştiriyormuşsunuz. Doğru mu?
-Hayır.
En küçük detaya kadar eleştirmiyoruz. İş aramaya başladığınızda işinize yarayacağını düşündüğümüz ipuçları vermeye çalışıyoruz.

-Firmanız dışında başka nerede staj yapabilirim. Öneriniz var mı?
-Google’a sorun. Neredeyse her şeye cevap verebiliyor.

-Ben Google’a sordum zaten. Sizin önerebileceğiniz fotokopi stajı yaptırmayan çok şey öğrenebileceğim başka iyi firma var mı?
-Açıkçası diğer firmaların stajyerlerine neler yaptırdığını bilmiyoruz. Ama staj konusunda genel geçer bir fomül olduğu söylenebilir.
(Staj yapılan firmanın büyüklüğü) x (Stajda boyunca verilen sorumluluk ve edinilen deneyim) = 1
Bu yüzden tasarım ofisinde staj yapmak size daha fazla deneyim kazandırabilir. Tabi ki bununda bir garantisi yok. Eğer hala ziyaret etmedi iseniz şu sayfalardaki tasarım ofislerini bir inceleyin.
Dexigner
Core 77