İLETİŞİM
Hamam da Nasıl Büyü Yapılır? Bir Serginin Tasarım Hikayesi
Çarşamba, 11 Kasım 2009Nalın ile Takunya arasındaki fark nedir?
Ya Buhurdan nedir biliyor musunuz?
Gülabdan veya Kirdenlik nedir?
Tasarımcı olmanın iyi yanlarından biri her yeni proje ile yepyeni şeyler öğrenme imkanı bulmaktır.
Açıkçası 3 ay öncesine kadar bu soruların cevaplarını biz de bilmiyorduk.
Oysa hamamda kullanılan bu eşyalar daha geçen yüzyılda günlük yaşamın birer parçası idiler. Şimdi çoğunluğu unutuldu veya kayboldu. Fakat geçenlerde dahil olduğumuz bir proje hepsini karşımıza çıkardı.
Daha önce birçok projede beraber çalıştığımız Yüksek Mimar Naim Arnas Bursa da Tofaş Sanat Galerisinin açılış sergisi için yardımımızı istedi. Bu yeni açılacak sanat galerisi aslında yeni olan tek yanı restorasyonuydu. Çünkü sergilemenin yapılacağı mekan 1430 yılında inşa edilen Umurbey Hamamı idi.
Evliya Çelebi Seyahatnamesinde “Bursa sudan ibarettir” der. Bu su şehrinde, yeniden hayata dönen Umur Bey Hamamında açılacak ilk serginin de konusunun hamam kültürü olması kaçınılmazdı. Bir Türk olarak hamam kültürünün önemini anlamak için Alman General Helmut von Moltke‘ ye kulak vermek yeterli: “Bir Türk hamamında yıkanmamışsanız, ömrünüzde hiç yıkanmamış sayılırsınız.”
Sergi için hazırlıklar başladı. Gerekli altyapıyı oluşturmak üzere Yapı Kredi Yayınları ile çalışılmaya karar verildi. Sergilenecek olan objeler için aynı zamanda antika kolleksiyoneri olan Y. Mimar Naim Arnas kendi kolleksiyonundaki hamam eşyalarını bir araya getirdi. Bununla yetinmeyip yeni antikaları kolleksiyonuna kattı. Biz de serginin kurumsal kimlik tasarımı için çalışmaya başladık. Böylece “Eski Hamam Eski Tas” sergisi yavaş yavaş şekillenmeye başladı.
Başından beri takip ettiğimiz projede her geçen günde yeni sorumluluklar edindik. Böylece sergi tasarımı ve poster tasarımı çalışmalarına da dahil olduk. Kısa zaman içerisinde, çok ter dökerek istenen sonuçlara ulaştık. Montaj aşamasından ürün yerleşimine kadar çalışarak hamam kültürünün derinliklerine kadar öğrenerek unutulmayacak türden bir deneyim yaşadık.
Geçtiğimiz hafta Yapı Kredi Kültür ve Mido A. Ş. ile birlikte emek verdiğimiz bu proje hayat buldu ve ziyaretçilere açıldı. 7 Mart 2010 tarihine kadar Bursa da Tofaş Anadolu Arabaları Müzesinin içerisinde yeni açılan Tofaş Sanat Galerisinde sergiyi gezebilirsiniz. Hamam kültürünün bilmediğiniz yönlerini 7 farklı asır görmüş tarihi bir hamam içerisinde binden fazla objeyi inceleyerek öğrenebilirsiniz.
Sergiyi gezerken bakmak ile yetinmeyip taslarda anlatılan hikayeleri, havlulardaki ince işçiliği, ibriklerdeki zerafeti, sabunlardaki emeği, görür iseniz bu sihirden etkilenip “Hamam da nasıl büyü yapılır” keşfedebilirsiniz.
Eski Hamam Eski Tas sergisine ilişkin detaylı fotoğrafları Dekorasyon ve Uygulama sayfamızda bulabilirsiniz.
Tasarımcılarımızdan Burak Daylan’nın kendi blogunda yazdığı konuyla ilgili yazıyı Burakarub‘ta okuyabilirsiniz.
Tofaş Sanat Galerisi Logosu
Serginin Yapı Kredi Kültür Yayınlarından çıkan kitabı
Sergi tasarımına ilişkin 3 boyutlu bilgisayar görseli
Montaj çalışmaları
Sergi açılışı öncesi
Merak edenler için
Eskiler hamamda kullanılan kirli suyun büyü yapmak için kullanılacağına inanırdı. Bu yüzden hamamcılar arasında “Hamamın suyu dışarı çıkarılmaz” adeti yaygınlaşmıştı.
Takunya tek bir ahşap parçadan oyularak yapılır. Nalın (üstteki fotoğraf) ise takunya ya benzemesine rağmen ahşap parçalar biraraya getirilerek üretilir.
Gülabdan (Fotoğrafta solda) özel davetlerde misafirlere gülsuyu dökmek için kullanılan bir kaptır.
Buhurdan(Fotoğrafta sağda) hamamı güzel kokutmak amaçlı içinde bitki ve nesnelerin yakıldığı gümüş, bakır veya tombaktan yapılma kaptır.
Kirdenlik ise kirli çamaşırların konduğu kimi zaman hamamda ters çevrilerek üstüne oturulan kimi zamanda darbuka niyetine kullanılan hamam kazanıdır.
Çocuklar için yapılmış ortası oynar balıklı Erzincan işi pirinç hamam tası
